AMALANG
park etnoarcheologiczny

ORGANIZACJA PARKU ETNOGRAFICZNEGO
WCZESNOŚREDNIOWIECZNE GRODZISKO PRUSKIE W OLSZTYNKU
NA TERENIE MUZEUM BUDOWNICTWA LUDOWEGO W OLSZTYNKU

WPROWADZENIE

Park etno-archeologiczny wczesnośredniowieczny pruski zespół osadniczy na terenie Muzeum Budownictwa Ludowego w Olsztynku swoją koncepcję i formę przestrzenną opiera z jednej strony na wynikach badań archeologicznych obiektów obronnych i osadniczych funkcjonujących na terenie ziem pruskich w okresie wczesnego średniowiecza, z drugiej zaś na kulturowych studiach porównawczych dotyczących rozwoju osadnictwa i form życia plemion południowo-wschodniego wybrzeża Bałtyku (Prusów i ludów letto-litewskich), Słowian i Germanów. Brak wystarczającego materiału rodzimego wymaga szerokiego sięgnięcia do analogii kulturowych, co jest możliwe dzięki głębokim pokrewieństwom zarówno form życia zbiorowego jak też sposobów przeżywania świata otaczającego (nie umniejszając oczywiście - nierzadko istotnych - różnic kulturowych).
Przyjmując powyższe założenia można zaproponować pewien model rekonstrukcji formy architektonicznej pruskiej osady obronnej wraz z kształtującym się ośrodkiem produkcyjno handlowym z okresu wczesnego średniowiecza. Punktem wyjścia tej rekonstrukcji musi być próba odczytania krajobrazu kulturowego Prus w okresie wczesnego średniowiecza i uchwycenie czynników kulturowych nań wpływających. Studium takie w zasadzie dla obszaru ziem pruskich dotąd nie powstało mimo coraz liczniej pojawiających się prac podejmujących i rozwijających różne aspekty tego zagadnienia. Wykonanie studium przygotowawczego dla koncepcji Parku winno poprzedzać wszelkie przedsięwzięcia organizacyjne.
Niezależnie od prac teoretycznych umożliwiających sformułowanie założeń modelu Parku należy przeprowadzić badania archeologiczne na terenie, na którym Park
Etnoarche-ologiczny miałby być usytuowany. Wyniki tych badań będą miały istotny wpływ zarówno na samą koncepcję parku, jak też na sposoby realizacji poszczególnych
etapów jego konstrukcji.
Rezultatem prac teoretycznych będzie sformułowanie podstawowych założeń doty-czących tak formy architektonicznej samego grodu i osady przygrodowej, jak też
rodzaju występujących tam form życia gospodarczego i społecznego. W oparciu o nie można będzie przystąpić do tworzenia przestrzennej wizji i modelu osady - z jednej
strony oraz przygotowywania kompetentnych kadr dla funkcjonowania całego przedsięwzięcia. Przygotowany projekt winien mieć charakter rozwojowy, tzn. powinien
przewidywać stopniowe przybywa-nie poszczególnych elementów rekonstruowanego krajobrazu kulturowego.

1. LOKALIZACJA PARKU ETNO-ARCHEOLOGICZNEGO I JEJ PRZYGOTOWANIE

Przewidywaną lokalizację Parku Etno-archeologicznego Wczesnośredniowieczne pruski zespół osadniczy ukazuje mapa 1.
 

Park zostanie usytuowany w zachodniej części Skansenu, w obrębie trzech wyraźnie wyodrębniających się w terenie pagórków. Obszar ten zaznaczono na mapie 1 kolorem czerwonym, przy czym należałoby go wydłużyć w kierunku północnym. Obszar ten dokumentują fot. 1 – 6.

Fot. 1. Widok na teren planowanego Parku od strony wschodniej.

Fot. 2 Plateau centralnego wzgórza domniemanego grodziska.

Fot. 3. Widok z majdanu domniemanego grodziska na północną granicę lokalizacji Parku.

Fot. 4. Projektowany teren osady rzemieśliczo-handlowej.

Fot. 5. widok z „Grodu” na projektowane podgrodzie.

Fot. 6. Widok na domniemane grodzisko od strony zachodniej.

Na terenie projektowanego parku, w szczególności w obrębie centralnego wzgórza, źródła niemieckie, jak też powojenne badania M. Haftki sytuują prawdopodobne grodzisko pruskie (Fot. 6). Obiekt ten wymaga zatem w pierwszej kolejności przeprowadzenia archeologicznych badań sondażowych.
Sondażowe badania archeologiczne tego stanowiska przeprowadzili członkowie Towarzystwa Pruthenia w dniach 11-13 marca 2008 r. (niebawem sprawozdanie z badań) pod kierunkiem archeologów dra Kazimierza Grążawskiego i dra Mirosława Hoffmanna.
Rekonstrukcja wczesnośredniowiecznego zespołu osadniczego na terenie Muzeum Budownictwa Ludowego w Olsztynku.
Na rekonstruowany zespół osadniczy składają się następujące elementy:
• dwuczłonowe grodzisko pruskie z systemem umocnień lub grodzisko jednoczłonowe z osadą przygrodową.
• dwa ośrodki rzemieślnicze.
• rozproszona, jednodworcza zabudowa charakterystyczna dla struktury osadniczej lauksu pruskiego.
• miejsce kultu Prusów wraz z obiektem sepulkralnym.

Kierownikiem projektu Rekonstrukcji wczesnośredniowiecznego zespołu osadniczego z terenu ziem pruskich jest dr Kazimierz Grążawski.